Sözcük Türleri
İsim, sıfat, zamir, zarf, edat, bağlaç, ünlem ve fiil ile fiilimsileri anlatan konudur. Bir sözcüğün türünü yazılışı değil, cümlede üstlendiği görev belirler.
- 1Özeti oku
- 2Testi çöz
- 3Yanlışları tekrar et
Konu özeti
İsim (ad)
- Varlıkları, kavramları ve durumları karşılayan sözcüklerdir: masa, Ayşe, sevgi, umut.
- Özel ad tek bir varlığı (Ankara, Kızılırmak), cins ad aynı türden bütün varlıkları (şehir, ırmak) anlatır.
- Hâl ekleri (-ı, -e, -de, -den) ve iyelik ekleri yalnızca adlara ya da adlaşmış sözcüklere gelir: evi, eve, evde, evden, evim.
- Sıfat, nitelediği ad düşünce ad olur: “Güzeller kazandı.” “Kırmızı ona yakışıyor.”
Sıfat (ön ad)
- Adın önüne gelip onu niteleyen ya da belirten sözcüktür: eski ev, beş kalem.
- Niteleme sıfatı adın nasıl olduğunu söyler: “uzun yol”, “yorgun ses”.
- Belirtme sıfatları: işaret (bu ev), sayı (üç gün), soru (hangi yol), belgisiz (birkaç öğrenci, her sabah).
- Sıfatı bulmak için sözcüğün ardından bir ad gelip gelmediğine bak: “bu kitap” sıfat, “bunu al” sıfat değil.
Zamir (adıl)
- Adın yerini tutan sözcüklerdir; ardından ad gelmez.
- Kişi zamirleri: ben, sen, o, biz, siz, onlar.
- İşaret zamirleri: bu, şu, o, bunlar, öteki (“Bunu kim yaptı?”).
- Belgisiz zamirler: kimi, birkaçı, hepsi, herkes; soru zamirleri: kim, ne, hangisi.
- “Bu” ardından ad gelirse sıfat (bu ev), ad yerine geçerse zamirdir (bunu sevdim).
Zarf (belirteç)
- Fiilleri, sıfatları ya da başka zarfları zaman, durum, miktar, yer-yön ya da soru yönünden belirler.
- Zaman: dün, yarın, akşam (“Akşam eve döndü.”); durum: hızlı, yavaşça, iyi (“İyi anladım.”).
- Miktar: çok, az, daha, en (“Çok yoruldu.”); yer-yön: içeri, ileri, aşağı (“İçeri girdi.”).
- Soru zarfları: nasıl, ne zaman, niçin (“Nasıl geldin?”).
- “Çok” fiili belirlerse zarf (çok çalıştı), adı belirlerse sıfattır (çok kitap).
Edat (ilgeç), bağlaç ve ünlem
- Edat tek başına anlamı olmayan, önündeki sözcükle anlam ilişkisi kuran sözcüktür: gibi, için, kadar, göre, ile (“Senin için geldim.”).
- Bağlaç sözcükleri ya da cümleleri birbirine bağlar: ve, ama, fakat, ancak, de, ki, ya da (“Aradım ama ulaşamadım.”).
- “ile” yerine “ve” konabiliyorsa bağlaçtır (Annesiyle babası geldi), konamıyorsa edattır (Kalemle yazdı).
- Ünlem sevinç, korku, şaşkınlık gibi duyguları anlatır ya da seslenme bildirir: ah, eyvah, hey, aman.
Fiil (eylem) ve fiilimsiler
- Fiil iş, oluş ya da durum bildirir; çekimlenerek kip ve kişi eki alır: geldi, okuyacağız.
- Fiilimsi, fiile gelen bir ekle ad, sıfat ya da zarf görevine geçen ve çekimlenmeyen sözcüktür.
- İsim-fiil (ad eylem): -mak/-mek, -ma/-me, -ış/-iş (“Kitap okumak huzur verir.”).
- Sıfat-fiil (ortaç): -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş (“Gelen misafir”, “okunacak kitap”).
- Zarf-fiil (ulaç): -ıp, -arak, -ınca, -ken, -madan, -dıkça, -alı (“Gülerek girdi.” “Eve gelince aradı.”).
- Sıfat-fiil nitelediği ad düşünce ad olur: “Hazırlananlar kütüphaneyi doldurdu.”
Görevine göre tür değiştirme
- Aynı sözcük cümledeki görevine göre farklı türde olur; ezber değil görev esastır.
- güzel: “güzel ev” (sıfat), “güzel konuştu” (zarf), “güzeli sever” (isim).
- akşam: “akşam oldu” (isim), “akşam geldi” (zarf), “akşam yemeği” (ad tamlamasında ad).
- için: “Senin için” (edat), “Suyu için.” (fiil, emir).
- Soru sorarken sözcüğün neye bağlandığına bak: ada bağlanıyorsa sıfat, fiile bağlanıyorsa zarf.
Sık yapılan hatalar
- Sözcüğü yazılışına bakıp türlendirme: “iyi insan” sıfat, “iyi anladım” zarf, “iyiler” isimdir.
- “bu, şu, o, hangi, birkaç” ardından ad geliyorsa sıfattır; zamir olmaları için adın yerini tutmaları gerekir.
- İsim-fiil -ma/-me eki ile olumsuzluk ekini karıştırma: “Okumayı sever.” isim-fiildir, “Okuma!” olumsuz emirdir.
- Sıfat-fiil nitelediği ad düşünce adlaşır (“Gelenler oturdu.”); bu, isim-fiil olduğu anlamına gelmez.
- “ile” her zaman bağlaç değildir: araç, birliktelik ya da durum anlatıyorsa (kalemle, arkadaşıyla, sevgiyle) edattır.
- “ancak” “yalnızca, güçbela” anlamında zarftır (ancak dün bitti); iki cümleyi karşıtlıkla bağlarken bağlaçtır.
Hazırsan şimdi kendini ölç
Her sorudan sonra doğru cevabı ve çözümünü görürsün. Yanlışların, tekrar etmen için defterine eklenir.
Sonraki konu: Yazım KurallarıSınavMod'nun özgün içeriğidir. Son kontrol: 9 Kasım 2026 Pazartesi.